Nog springlevende spekclub in Warffum op weg naar eeuwfeest

Haaie en Heleen van spekclub De Samenwerking.

Een spekclub, het klinkt als iets uit een ver verleden. Maar in Warffum is spekclub De Samenwerking, opgericht op 5 januari 1931, nog springlevend. ´Over vijf jaar vieren we ons eeuwfeest. Dan willen we groots uitpakken.´

De spekclub heeft nu vier bestuursleden. Uitbreiding zou welkom zijn, maar net als bij veel andere verenigingen is het moeilijk om nieuwe vrijwilligers te vinden. Heleen Kolenbrander-Smit zit al dertig jaar in het bestuur. Ze begon als bode en werd al snel penningmeester. Haar partner Haaie Spoelstra is inmiddels zo´n tien jaar bode en sinds een jaar secretaris.

Maar wat doet een bode eigenlijk? ´De bode haalt het geld op bij de leden. De jongere garde betaalt gewoon via de bank, maar bij oudere leden ga ik elke maand langs om contant geld op te halen. Dat zijn er ongeveer twintig´, vertelt Haaie.

De spekclub kreeg door de jaren heen veel aandacht in de media.

Elk lid bepaalt zelf hoeveel hij of zij maandelijks spaart voor het vlees dat op de tweede dinsdag van december bij hen thuis wordt afgeleverd. Dat gebeurt bij alle 82 leden, van wie er toch twintig buiten Warffum wonen. ´Onze grootste spaarder legt dit jaar 700 euro in. Naar verwachting halen we dit jaar 14.000 euro aan vlees op bij slager Wilfred Zuidhof in Bedum.´

Vroeger kwam het vlees van slagers uit Warffum. Ooit waren dat er maar liefst zeven. Die konden zich inschrijven voor de levering. De slager met de laagste prijs kreeg de opdracht. Ook werkten slagers samen om de grote klus te klaren voor de spekclub.

Na het sluiten van de laatste slager in het dorp, de familie Knipper aan de Oosterstraat, nam Albert Zuidhof de levering over. Zijn broer Wilfred doet het nu.

Henny, Grietje en Jan Knipper, begin jaren 80. (Foto: Archief Spekclub De Samenwerking)

Armoede en de behoefte om ook in de winter over voldoende (varkens)vlees te kunnen beschikken, waren in 1929 voor een paar Warffumers de aanleiding om een spekclub op te richten. In 1931 was de oprichtingsvergadering. De club begon met twaalf leden. In de hoogtijdagen, rond 1955, waren dat er maar liefst zeshonderd. ´De toenmalige burgemeester Willem Jacob (Molly) Geertsema was een groot promotor van de club.´

In 1970 volgde een dieptepunt. Door een ruzie binnen het bestuur liep het ledental terug tot slechts achttien. En wat ook vervelend was: de notulenboeken van voor 1970 en zelfs de statuten gingen verloren. Haaie: ´We hadden helemaal niets meer om op terug te vallen. Een vriend heeft in het archief in Den Haag de notulen teruggevonden en overgetypt, in de oorspronkelijke vorm. Fotograferen is daar namelijk niet toegestaan.´

De kratten staan klaar bij slager Zuidhof, december 2025. Het bestuur kan aan de slag.
Wilfred verricht de trekking van de verloting in 2025. Naast hem staat Heleen. (Foto´s: Haaie Spoelstra)

De noodzaak voor een spekclub bestaat inmiddels niet meer. De welvaart is flink toegenomen en vrijwel iedereen die vlees wenst te eten, kan het gewoon kopen. Toch is de club nog altijd springlevend. Hoe dat komt? Heleen: ´Mensen willen deze mooie traditie graag in stand houden. Al is het maar om met kerst de vriezer vol te hebben met kwaliteitsvlees. Zo ben ik zelf ook ooit lid geworden. Mijn schoonouders waren al lid. Dat zie je tegenwoordig nog steeds: we hebben leden van in de twintig tot in de tachtig. In de herfst maken we bovendien flink reclame voor de club.´

Tot aan de coronaperiode was de tweede dinsdag van december een feestelijke uitdeelavond, met een veiling en een verloting om de clubkas te spekken. ´Het ging er vroeger vaak ruig aan toe en er werd flink gedronken. Die tijd heb ik zelf niet meegemaakt. Tijdens corona zijn we het vlees gaan rondbrengen. In 2022 hebben we een enquête gehouden. Daaruit bleek dat de meeste leden dat graag zo wilden houden. Het bevalt ons zelf ook goed. De verloting met vleesprijzen bestaat nog. Op het bestelformulier kunnen leden aangeven hoeveel lootjes ze willen kopen.´

De reportage in het protestants-christelijk weekblad De Spiegel in 1955.

Haaie heeft zich als ´buitenstaander´ flink verdiept in de geschiedenis van de club. Ter gelegenheid van het 85-jarig bestaan in 2016 maakte hij het boek ´Spekclub De Samenwerking In Het Nieuws´. Alle leden kregen een exemplaar.

´Onze club heeft altijd veel aandacht gekregen van de media. Toen Heleen en ik bij elkaar kwamen, liet ze me al snel een uitgebreid artikel in het tijdschrift De Spiegel uit 1955 zien. Ik wilde meer weten en ben online en in archieven op zoek gegaan naar alle krantenartikelen. In 1955 is er ook een reportage gemaakt voor het tv-programma Brandpunt. Helaas is daar niets meer van terug te vinden.´

Dat de club over vijf jaar het eeuwfeest viert, daar hebben Heleen en Haaie alle vertrouwen in, net als trouwens voorzitter Ine van den Brand en bestuurslid Piet Bouma.

Heleen: ´Na het eeuwfeest denk ik erover om te stoppen. Dan heb ik lang genoeg in het bestuur gezeten.´ Haaie heeft voorlopig andere plannen. ´Ik vind het nog veel te leuk. Ik houd van geschiedenis en ben natuurlijk door Heleen aangestoken. Zolang ik het leuk vind, ga ik door. Maar ik ben natuurlijk ook veel later ingestapt.´